P.C. Hooftstraat 138
P.C. Hooftstraat 138
P.C. Hooftstraat 138
P.C. Hooftstraat 138
P.C. Hooftstraat 138
P.C. Hooftstraat 138

P.C. Hooftstraat 138

Architect
Opdrachtgever
Jaar
Locatie
Materiaal
Glas, Staal
Toepassing
Gevel

Glazen boxen in high-end winkelstraat

De gevel van P.C. Hooftstraat 138 - genaamd The Looking Glass - bestaat uit drie boxen van glas en RVS met daarin gebogen glas en meerdere glasverbindingen. De glazen boxen beginnen evenwijdig aan de aangrenzende gevels en kragen naar boven toe uit naar buiten. Dat deze geleidelijke beweging zich binnen één vorm afspeelt, is bijzonder. Het straalt een soepelheid uit die je niet snel zou associëren met glas. De gebogen glazen boxen zijn verlijmd met structurele siliconen. Slanke roestvrijstalen profielen tussen de panelen bepalen de vorm van de glazen box. Octatube is gevraagd als design en build partner om de pre-engineering, het technisch ontwerp, de productie en de montage uit te voeren.

De P.C. Hooftstraat is een van de meest elegante winkelstraten van Amsterdam, gelegen in het hart van het Museumkwartier. Deze 19e-eeuwse straat, vol met traditionele Amsterdamse herenhuizen, is uitgegroeid tot een plek waar erfgoed en design samenkomen.

De recente, meest opmerkelijke ontwikkelingen in de P.C. Hooftstraat vinden plaats op ooghoogte; door een eigentijdse, frisse kijk op de gevels in de plint. De nieuwste toevoeging is een spectaculaire gevel, ontworpen door UNStudio, met de toepasselijk naam "The Looking Glass".

Voor deze gevel heeft opdrachtgever Warenar Real Estate een team samengebracht van UNStudio, ARUP, bouwbedrijf Wessels Zeist en Octatube. Het kwam aan op een zorgvuldige detaillering en een constant streven naar kwaliteit. We hebben verschillende design workshops georganiseerd om gezamenlijk wensen en visies helder te krijgen.

Glazen boxen
De drie glazen boxen beslaan zowel de begane grond als de eerste verdieping, met een totale hoogte van 8,2 meter en een breedte van 1,8 meter. De boxen hebben een gedraaide geometrie en maken het ontwerp van de gevel van nummer 138 bijzonder en onderscheidend.

De boxen hebben nauwkeurig gedetailleerde glasaansluitingen. De dozen beginnen evenwijdig aan de bakstenen gevel, maar naar boven toe hellen en kantelen ze naar buiten (250 mm) om van een afstand beter zichtbaar te zijn. De grootste glaselementen zijn de voorpanelen van 6 meter hoog, die smal beginnen aan de onderkant en breder worden naarmate ze omhoog gaan en uitsteken. Zij dragen hun gewicht af aan de smalle basis aan de onderkant. 

De low-iron glaspanelen zijn ongehard en gelamineerd met een SGP tussenlaag. Hierdoor is de gevel transparant, sterk en stijf. Het glas is geproduceerd door onze partner Cricursa in Spanje.



Het glas dat gebruikt wordt in de gevel van de P.C. Hooftstraat is geproduceerd door onze partner Cricursa in Spanje. De low-iron ruiten zijn ongehard en gelamineerd met een SGP tussenlaag. Zowel gebogen (warmgebogen) als vlakke panelen zijn gebruikt. 

Structurele siliconen
De glazen boxen zijn volledig verlijmd door middel van structurele kit, er zijn geen bouten gebruikt. Doordat het glas naar buiten toe uitkraagt, moet de siliconenverlijming bestand zijn tegen permanente trekspanningen. Uitgebreide berekeningen hebben aangetoond dat structurele kit in staat is om dit over te dragen, evenals de toleranties in temperatuurverschillen en toleranties tussen het gebogen glas en roestvrij staal (ongeveer 2 mm in alle richtingen).  

Roestvrij staal
Slanke roestvrijstalen elementen wikkelen zich rond het glas, definiëren de vorm van de glazen dozen en zorgen voor extra stevigheid rond de deuropeningen. Ze creëren zo een moderne versie van glas-in-loodramen.

Het was een echte technische uitdaging omdat de toleranties extreem krap waren en het glas perfect moest passen. De toleranties op het RVS waren millimeterwerk. Octatube werkte samen met de Nederlandse specialist Veratio. Zij hebben voor elk individueel staalprofiel een mal gemaakt vanwege de complexe geometrie.

Om de roestvrijstalen rand te kunnen maken, is het staal gebogen uitgesneden en vervolgens gewalst, zodat het dubbel gebogen kon worden gemaakt. Vervolgens werden deze profielen naast het glas geplaatst dat ook gebogen is, tot op de millimeter nauwkeurig in het hoekdetail.

Precisiewerk waar Veratio de meest deskundige partner en vakman voor bleek te zijn. Ze ontwikkelden een uitgebreide checklist om er zeker van te zijn dat elk stalen element dezelfde afwerking had. Een hele uitdaging, want alles moest met de hand in een speciale glansraad worden geslepen. Het was een voordeel dat Veratio alles goed had vastgelegd, zodat consistentie kon worden bereikt.

"We zijn vol enthousiasme in deze technische uitdaging gedoken. De lat lag hoog en er werd op alle vlakken gestreefd naar topkwaliteit. De interactie tussen Veratio en Octatube leidde tot een prachtig eindresultaat. We hebben het niet ervaren als een klant-leverancier relatie maar echt als een samenwerking, die op een natuurlijke manier tot stand kwam.”
Martin van Dam, Veratio

Structurele siliconen
De drie glazen boxen zijn volledig verlijmd door middel van structureel kit. Verbindingen tussen gebogen glaselementen zijn allemaal gelijmd, in combinatie met roestvrijstalen elementen die niet alleen zorgen voor randbescherming maar die ook de nadruk leggen op de gebogen geometrie. Er zijn geen bouten gebruikt.

Omdat het glas naar buiten uitkraagt, moet de siliconenverlijming bestand zijn tegen hogere permanente trekspanningen. Uitgebreide berekeningen hebben aangetoond dat structurele kit in staat is om dit over te dragen, evenals de toleranties in temperatuurverschillen en de toleranties tussen het gebogen glas en het roestvrij staal (ongeveer 2 mm in alle richtingen). 

Horizontale voormontage
Vanwege de minimalistische detaillering, de gewenste kwaliteit en de geometrisch complexe glasvorm zijn alle drie de glazen boxen voorgemonteerd in de fabriek van Octatube in Delft. We hebben alle gelijmde details onder goed gecontroleerde omstandigheden aangebracht.

Omdat elke glazen box 1,8 m breed is en 8,2 m hoog, was het geen optie om de boxen verticaal voor te monteren. We hebben de glazen boxen daarom horizontaal verlijmd en op de bouwlocatie plaatse 90 graden verticaal gedraaid. Dit resulteerde in extra analyses van de stijfheid van de steunpunten. De twee deuren werden afzonderlijk geproduceerd en in een later stadium naar de bouwplaats gebracht.

De roestvrijstalen en glazen boxen zijn verbonden met een zogenaamd ‘picture frame’ van rechthoekige holle stalen profielen. Het glas is verbonden (met siliconen) met dit frame en het frame is verbonden met beugels. De steunen en beugels voor de deuren zijn ook aan dit frame verbonden. Na het plaatsen van het frame op de bouwplaats en het aansluiten van de beugels zijn er ook nog een aantal extra verbindingen tussen de ‘picture frames' gemaakt die de specifiek de stijfheid verhogen voor de deurverbindingen.

Hiervoor ontwierpen we een op maat gemaakt stalen montageframe dat tijdens de montage als een stijve mal rond de glazen elementen fungeerde en de boxen beschermde tijdens het transport en het hijsen. Omdat de ongehard glazen elementen enkel bij elkaar worden gehouden door structurele kit, was het zaak deze niet zwaar te belasten tijdens het transport en tijdens de overgang van horizontaal naar verticaal. De doorbuigingen van de glazen boxen en het stalen hulpframe moesten minimaal blijven en alle fasen van de montage zijn daarom doorgerekend.  

Roteren
Het meest spectaculaire deel van de uitvoering van dit project was het draaien van de glazen boxen Twee kranen zorgden voor de rotatie van de drie boxen met een ingewikkeld katrolmechanisme aan de boven- en onderkant van elke box. Het roteren moest langzaam gebeuren om het eigen gewicht van de glazen box geleidelijk onder controle te houden.

Het roteren van de boxen nam slechts enkele minuten in beslag. Voor elke doos bedroeg de totale installatietijd, met inbegrip van het draaien, hijsen en aansluiten op de hoofdconstructie, slechts 1 uur. Zodra de glazen boxen in de gevel waren bevestigd, zijn de hulpframes verwijderd.

De glazen boxen zijn omgeven door bijzonder metselwerk. Tot aan de eerste rollaag van de bakstenen verwerkten we een RVS strip in de voegen, die de traditionele architectuur samenbrengt met de eigentijdse gevel. 

Op maat gemaakte deuren

Twee van de glazen dozen bevatten oversized deuren van gelaagd, thermisch versterkt glas met structureel verlijmde roestvrijstalen omlijsting. Ze zijn geïntegreerd in het hoofdframe van roestvrijstalen elementen die de glazen gevel ondersteunen.

Om aan de bouwvoorschriften te voldoen, zijn de rondingen van de gevel geoptimaliseerd voor de vereiste minimale vrije breedte en hoogte om de winkel en het bovenliggende appartement binnen te komen. De winkeldeur is 2,9 m hoog en 1,5 m breed in gesloten positie.

Omdat we een minimalistische detaillering nastreefde, is het deurkozijn en al het hang- en sluitwerk geïntegreerd in het dragende roestvrijstalen frame. Ook is het bovenste draaipunt verborgen in de 25 mm dikke horizontale plaat die via een glasverbinding van 10 mm is verbonden met het hoofdstaal.

Showstopping

Na maanden van voorbereiding heeft de montage on site in slechts 1,5 dag plaatsgevonden. In veel opzichten was "The Looking Glass" een klus voor een Zwitserse horlogemaker. Het kwam aan op milimeterwerk - van de structurele kitverbinding tot de glas- en staalverbindingen, alsook het stalen frame en de rotatie ter plaatse.

Het eindresultaat is een echte blikvanger waar we erg trots op zijn. Deze bijzondere gevel, voor opdrachtgever Bouwbedrijf Wessels Zeist, is tot stand gekomen in samenwerking met UNStudio, ARUP, Brouwer & Kok en Warenar Real Estate.

"Ik hou ervan om hardcore constructies rekenen te combineren met projectmanagement. Het is niet alleen een voordeel voor de klant om een partner te hebben die ook constructieve kennis heeft, maar het is ook voor jezelf prettig: je bent op een heel breed vlak betrokken bij het project waardoor je veel meer op de hoogte bent en blijft gedurende het project. Het voelt voor mij heel efficiënt en ik haal er veel energie uit!"
Iris Rombouts, structural engineer en projectleider Octatube

 

Fotografie door Eva Bloem

Factsheet Contact

Deel deze pagina